Charakterystyka pogody na Adriatyku w Chorwacji

 

Warunki klimatyczne na Adriatyku

Wiatry typowe dla wschodniego Morza Adriatyckiego

Tabele wartości temperatur na Adriatyku

Morze Adriatyckie (Adriatyk)

 

Warunki klimatyczne na Adriatyku

Warunki klimatyczne w przybrzeżnych częściach Chorwacji (łącznie z Czarnogórą i Słowenią) są typowego śródziemnomorskiego rodzaju, który charakteryzuje się łagodną zimą z częstym deszczem oraz bardzo ciepłym i suchym latem. Warunki klimatyczne w centrum kraju są zbliżone do środkowoeuropejskich. W tej części jednak będziemy zajmować się wyłącznie charakterm klimatu na wybrzeżu.

Temperatura powietrza wykazuje różnice między północną a południową częścią Morza Adriatyckiego. Kiedy w lecie w północnej części osiąga około 34°C, w części południowej może osiągać aż 38°C. Owszem w zimie różnice temperatur  bywają  zdecydowanie większe. Np na południu temperatura nie spada zazwyczaj poniżej 6°C, a w tym samym okresie na północnym Adriatyku mogą wytępować przymrozki.

Kolejne różnice w temperaturach można obserwować między wybrzeżem a zewnętrznymi wyspami na Morzu Adriatyckim. Na wyspach zarówno lata jak i zimy są zdecydowanie łagodniejsze.

Dla okresu letniego typowe jest czyste niebo lub chmury kłębiaste, które zazwyczaj występują jedynie jako pas zachmurzenia i rzadko wytworzą zależną powierzchnię. Gdy do tego dojdzie, można założyć nadejście frontu atmosferycznego, który jednak w lecie jest bardzo rzadki i zazwyczj przeważa oddziaływanie morskiej i lądowej bryzy.

Jesienią, a zwłaszcza na wiosnę, stosunkowo typowe jest wymienianie się pięknej pogody z nagłymi szybkimi burzami.

 

Poza frontalnym ruchem powietrza, cieplnego oddziaływania morza i lądu, które oczywiście zależą od pory roku, na miejscowy charakter meteorologiczny ma wpływ również rozczłonkowanie wybrzeża oraz pasmo pobrzeżnych wysokich gór. W odróżnieniu od wielu innych mórz, a przede wszyskim oceanów, pogoda na wybrzeżu Chorwacji jest stosunkowo niestabilna i dość trudna do prognozowania.

 

Wiatry na Adriatyku

Mistral (bryza)

To wiatr, który występuje w okresie letnim, kiedy to jest najczęstszym wiatrem. Jego obecność sygnalizuje piękną i stabilną pogodę Dzieli się na nocny i dzienny. Oba te wiatry powstają w ten sam sposób, ale mają przeciwny kierunek. Do jego powstania potrzebne są trzy czynniki: morze (rezerwuar ciepła), ląd (który ogrzewa się i stygnie zdecydowanie szybciej niż woda) i stosunkowo silne działanie słońca. Dzienna bryza powstaje w wyniku ogrzewania lądu (najczęściej popołudniu). Następnie ogrzan eciepłe powietrze wznosi się, gdzie na wysokości 300-600 m skręca nad morze i powoli ochładza się. W wyniku ostygnięcia obniża się i obraca się znów w stronę lądu, gdzie w wyniku straty masy powietrza powstaje niż ciśnieniowy. Ponownym ogrzaniem powietrza nad lądem cały cykl powtarza się, aż do wieczornego wychłodzenia lądu, gdy wieczorna bryza powoli słabnie. To osłabienie zazwyczaj zaczyna objawiać się po godzinie 17. Kierunek wiania dziennej bryzy jest zazwyczj północnozachodni, jednak wiatr w ciągu dnia stopniowo zmienia kierunek na północny. Osiąga on zazwyczaj przy swojej kulminacji siłę 3-5 Bft.

Po kilku godzinach od zakończenia dziennej bryzy, w wyniku szybkiego ochładzania się lądu i cieplejszego morza, następuje taki sam proces, ale w odwrotnym kierunku. Nocna bryza, w porównaniu z dzienną, jest słabsza i ma mniejszy zasięg w głąb morza. Brak tego wiatru w okresie letnim świadczy o przychodzącej zmienie pogody.

(Źródło obrazku  www.aci-club.hr)

 

Bora (Bura)

Suchy i stosunkowo chłodny wiatr, często o bardzo lokalnym charakterze, towarzyszy mu wyższe ciśnienie. W lecie stosunkowo rzadki. Wieje w porywach, a jego skutkiem jest zlepszenie widoczności. Kierunek wiatru jest północnowschodni, pod lokalnym wpływem aż północny lub wschodni. Powstaje w wyniku ruchu zimnego frontu atmosferycznego ze środka kraju. Ta masa powietrza, po osiągnięciu wysokiego pobrzeżnego grzebienia gór, jest częściowo zmuszona do ruchu w górę, gdzie w wyniku ochłodzenia może dojść do kondensacji zawartej pary wodnej i następującego wysuszenia powietrza. Równocześnie dochodzi do nagromadzenia tego chłodnego powietrza na wewnętrznej stronie pogórza. W takich warunkach dochodzi do dwóch efektów. Z jednej strony ta masa powietrza stara się dostać ponad wierzchołki gór, gdy po ich przekroczeniu zaczyna opadać w kierunku wybrzeża. Z drugiej strony "szuka" przejścia pomiędzy szczytami. Szybko opadająca masa powietrza zacznie się trochę ogrzewać, w wyniku czego jeszcze bardziej zwiększy się jej objętość. Bora osiąga najwyższą prędkość w najniższym punkcie swojej trasy, to jest na wybrzeżu. Pod wpływem charakteru przybrzeżnych przeszkód może jeszcze dojść do lokalnego przyspieszenia w wyniku efektu odrzutowego, kiedy ta masa powietzra zmuszona jest do przejścia przez zmniejszoną przestrzeń (dolina, kanion, itp). Dlatego niektóre miejsca są zaatakowane silniejszym wiatrem niż inne. Bora najsilniej objawia się w rejonie Kanału Velebitskiego, pod masywem Biokovo, w Zalewie Tierstskim, zatoce Brulja (Makarska), zatoce Žuljana (Pelješac) i innych, gdzie może osiągać siłę aż 9 Bft.  Te regiony oznaczone są na mapce (źródło mapki  www.aci-club.hr).

Działanie bory jest słabsze w regionie centralnej i południowej Dalmacji i w północnej części Istrii (7-8 Bft).

Po osiągnięciu morza bora tworzy krótkie i wysokie fale, z których dosłownie wyrywa pianę wodną, przez co znacznie zmniejsza widoczność. Skutkiem jej działania jest praktycznie naga północnowschodnia część wyspy Pag. Dalszym postępowaniem w głąb morza (czasem wystarczy kilka kilometrów) bora zaczyna słabnąć. Jeżeli owszem trafi na przeszkodę cały proces może się częściowo powtórzyć.  Dlatego nie zawsze kotwiczenie na północnej stronie wyspy musi oznaczać optymalną ochronę, ale jednak fale będą tu mniejsze. Jeżeli wybrane miejsce zakotwiczenia wydaje się być stosunkowo nagie, bardzo prawdopodobne jest, że cierpi naporem silnych wiatrów. Relatywnie wysoki pas pogórza na wyspie z bezpiecznego miejsca kotwiczenia może zmienić się w pułapkę, dlatego że tu bora może złapać "drugi oddech". Przy konieczności szybkiego wyboru awaryjnego miejsca kotwiczenia dobrze jest śledzić miejscowe łodzie rybackie, których załogi prawdopodobnie mają lepsze rozeznanie w miejscowym terenie.

Porywy bory mogą trwać od kilkudziesięciu minut aż do 3 dni, a najsilniejsze są godzinach przedpołudniowych i wieczornych.

Głównym niebezpieczeństwem bory jest przede wszystkim jej nieprzewidywalność (nie można jej ustalić kilka dni wcześniej, jak np jugo, a na jej rozpoznanie często pozostaje kilkanaście minut). Temu wiatrowi zazwyczaj nie towarzyszy żadne zachmurzenie i często "atakuje" z dosłownie czystego nieba.

Istnieje jeszcze jeden wariant tego wiatru, który może powstać jako zjawisko towarzyszące wiejącemu jugo (sirocco). W tym wypadku chodzi z kolei o nagromadzenie wilgotnego powietrza na lądzie, które wraca się nad morze. Ten wiatr, który jest nazywany czarną borą, charakteryzuje się wyższą temperaturą niż przy borze oraz obecnością gęstych chmur a nawet opadów. Jest bardziej typowy raczej dla północnego Adriatyku.

Wiatr bora często błędnie uznawany jest za wiatr wiejący jedynie na Adriatyku. Tymczasem jego powstanie można zakładać wszędzie tam, gdzie przemieszczająca się masa powietrza zmuszona jest do pokonania masywu górskiego, i nie musi to być jedynie na wybrzeżu. Stosunkowo częsty jest on np w Wysokich Tatrach. Zazwyczaj nie osiąga maksymalnej intensywności, ale niedawna dewastacja powierzchni leśnej w Tatrach nie pozostawiła zbyt wielu niewierzących w jego siłę.

 

Levanter (Levanat)

Wiatr o kierunku zachodnim. W porównaniu z borą jest słabszy, regularniejszy i dający się przewidzieć. Częściej występuje na północnym Adriatyku i nie przynosi wyraźnego obniżenia temperatury. Jego czas trwania zazwyczaj nie przekracza jednego dnia.

 

Tramontana

Przyczyny jego powstania są podobne jak w przypadku bory, ale powstaje w innej pozycji geograficznej. Chodzi o silny i stały wiatr, który występuje głównie na południowym Adriatyku.

 

Burin

Ten wiatr ma podobną charakterystykę jak bora, ale jego powstanie poprzedza inna przyczyna. Jest to silny mistral, właściwie dzienna bryza, poprzedniego dnia. Powoduje ona ztłoczenie masy powietrza, która następnie po ochłodzeniu w rannych godzinach wraca się. Ten wiatr również wieje od pobrzeża i ma tendencję skręcać w lewo. Zazwyczaj nie jest tak silny jak bora, ale zależy to od konkretnych okoliczności i kształtu krajobrazu. W przypadku grożązego burinu lepiej jest ominąć w innych przypadkach bezpieczne północne miejsca kotwiczenia na wyspach. Wiatr ten, gdy spotka przeszkodę w terenie, zachowuje się tak samo jak bora.

 

Jugo (Sirocco)

Ciepły i wilgotny wiatr wiejący najczęściej z południowego wschodu, ale czasem nawet z południowego zachodu. Towarzyszy mu gęste zachmurzenie z możliwymi opadami. Wiatr ten ma swoje korzenie na  Saharze. Bardzo często przynosi z sobą drobny pustynny piasek. To zjawisko towarzyszące jugo można wyjątkowo obserwować nawet w Czechach. Wiejące  jugo ma długotrwały charakter. W trakcie lata jego siła nie przekracza 7 Bft, ale w zimie może osiągnąć nawet 9 Bft. Wiejące jugo, które bez przeszkód postępuje na północ, tworzy na Adriatyku stosunkowo wysokie fale. Największe są na północnym Adriatyku, gdzie mogą osiągnąć nawet 4 m wysokości. Stały napór wiatru na powierzchnię wody powoduje równocześnie łagodne zwyższenie poziomu wody (znów najmocniej na północnym Adriatyku) i często zatapia niżej połorzone powierzchnie przystawów.

Nadejście tego waitru jest dobrze przepowiadane przez prognozy pogody. Jego nadejście poprzedzadzją zazwyczaj oznaki nadejście ciepłego frontu. Na południu zaczyna pojawiać się zachmurzenie typu cirrus, które po kilku godzinach zastępują chmury typu altocumulus aż zakryją całe niebo. Łagodnie podnosi się temperatura, a bardzo szybka wzrasta wilgotność z równoczesnym pogorszeniem widoczności. Kierunek wiatru na brzegach tego frontu zmienia się, ale stopniowo stabilizuje się. Wiatr w przeciągu pierwszych dwóch trzech dni nabiera na sile i mogą występować burze. W tym okresie wiatr może wyjątkowo znów zacząć zmieniać swój kierunek (czasem na zachodni lub północnozachodni). W takich okolicznośćiach trzeba przygotować się na możliwość wystąpienia bardzo niebezpiecznego wiatru, którym jest Garbin !

 

Garbin (Libeccio, Lebič, Lebičada)

Wieje z kierunku północnozachodniego lub zachodniego. Osiąga siłę 8 Bft i większą. Trwa stosunkowo krótko 1-2 godziny. Po zderzeniu z inną falą frontalną (np jugo) może dojść nawet do powstanie tornada (pijavica). Prędkość wiatru przy tym zjawisku może przekraczać 11 Bft. Tornado charakteryzuje się rotacyjnym ruchem powietrza, które zmierza w kształcie śruby ku górze i równocześnie wciąga wszystko co może podnieść z ziemi: wodę, drzewa, materiał. Jego powstanie zaczyna się wytworzeniem widocznego lejka na wysokości kilkuset metrów, który stopniowo rozciąga się ku dołowi do momentu aż na powierzchni morza zacznie powstawać odwrotny lej z wyciągniętą wodą. Ten również stopniowo rozciąga się aż dojdzie do złączenia obu lejów. Tornado przemieszcza się dosyć niską prędkością: 8-15 węzłów, dlatago można, przy wczesnym zauważeniu, przed nim ucieć płynąc w kierunku prostopadłym do kierunku tornada. Centrum tornada tylko czasem przekracza zasięg 1000m.

Relatywną zaletą jest to, że zjawisko to powstaje w wyniku dwóch klimatycznych fal, które dają się łatwo prognozować. Z drugiej strony, przy samym powstaniu tornada, czas od momentu zauważenia pierwszych oznak do jego rozwinięcia jest ograniczony na około 10 minut. W bezpośredniej blizkości tornada widoczność jest całkowicie ograniczona.

Nadejście wiatru garbin jest naznaczane szybko spadającym ciśnieniem i zamglonym niebem nad zachodnim horyzontem, gdzie stopniowo powstają chmury cumulus. Jeżeli obłoki te zaczną formować sie w kształt cumulonimbusu, można, czasem nawet za kilka minut, oczekiwać garbin. Chmura burzowa, którą charakteryzuje bardzo silny pionowy prąd, przemieszcza się z prędkością do 20 węzłów.

 

Nevera

Występuje głównie na północnym Adriatyku. Chodzi o formę "burzy z gorąca", która powstaje w wyniku przegrzania powierzchni ziemi (najczęściej dotyczy to doliny Padu). Gorące i wilgotne powietrze szybko postępuje do góry i pozostają po nim tak jakby "dziury". Nadejście tego wiatru sygnalizowane jest silnymi i długimi porywami wiatru oraz gromadzeniem się zachmurzenia typu stratocumulus. Wiatr osiąga siłę 6-8 Bft, czasem nawet 10. Gromadzące się chumry mogą stopniowo wytworzyć obłok typu cumulonimbus. Występują opady. Wiatr stopniowo słabnie, a opady zmieniają się w ulewę, która dosłownie składa się ze spadających słupów wody. Po około godzinie deszcze słabnie, ale cały proces może się powtórzyć. W tym przypadku prognozy meteorologiczne nie bywają zbyt dokładne. Przed nadejściem nevery stopniowo spada cieśnienie powietrza. Jeżeli po tym spadku znów szybko wzrośnie, zbliża się burza. Jej nadjeście bywa ogłaszane przez grzmoty i błyskawice. Wartość ciśnienia po burzy miałaby powrócić do poziomu sprzed burzy. Jeżeli nie, prawdopodobnie nadejdzie jej kolejna fala.

 

Tabela wartości temperatur na Adriatyku dla poszczególnych miesięcy

PULA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Średnia temperatura

6

6

8

12

16

20

26

24

18

14

10

7

Średnia max. temperatura

9

9

12

16

20

24

30

28

23

20

14

10

Średnia min. temperatura

2

1

3

6

11

14

19

17

13

8

6

3

Opady - Ø ilość dni

11

8

6

10

8

9

3

7

12

6

9

12

Śnieg - Ø ilość dni

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 

ZADAR

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Średnia teplota

7

7

11

13

19

23

25

25

20

17

12

8

Średnia max. temperatura

10

11

13

16

22

26

27

28

23

20

15

11

Średnia min. temperatura

5

3

7

10

15

18

20

21

16

14

9

5

Opady - Ø ilość dni

4

3

3

3

2

1

2

0

2

3

5

3

Śnieg - Ø ilość dni

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 

SPLIT

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Średnia temperatura

7

7

9

13

17

21

26

25

20

16

11

9

Średnia max. temperatura

11

11

13

17

22

26

31

30

25

22

15

12

Średnia min. temperatura

4

3

5

8

12

16

21

19

15

11

7

5

Opady - Ø ilość dni

12

9

8

9

6

8

2

5

11

4

8

15

Śnieg - Ø ilość dni

0

1

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 


 

Wyszukiwarka l Chorwacja l Mariny  l Pogoda w Chorwacji l Pogoda w grecji l Meteorologia l Mapa stron
EUROMARINA 2010